قبل از خرید کتاب ردیف میرزا عبدالله دست نویس ابوالحسن صبا دستگاه همایون بخوانید
این سند ملی که اکنون بخشی از آن در این کتاب منتشر شده است، مهمترین و یکی از دستاولترین روایتها از ردیف میرزا عبدالله است. شاید تا پیش از زمستان ۱۳۹۵، که همسر گرامی استاد فرامرز پایور اسناد باقیمانده از ایشان را به لطف و سخاوت در اختیار خانهی پایور گذاشت، کمتر کسی از وجود این سند اطلاع داشت. شاگردان صبا، به خصوص فرامرز پایور و علی تجویدی به وجود این سند اشاره کرده بودند. این سند دستخط هنرمند یگانهی تاریخ موسیقی معاصر ایران، ابوالحسن صبا است.
تصحیح و بازنویسی ردیف میرزا عبدالله در خانهی پایور
توضیح: این متن از سایت خانه پایور برداشت شده است.
خانهی پایور برای هرچه زودتر در دسترس قرارگرفتن متن سند و لزوم دقت در تهیهی نسخهای منقح بر آن شد دستنویس را در چند دفتر منتشر کند تا بتواند پیش از انتشارِ نسخهای جامع، از نظرها و راهنماییهای موسیقیدانان و موسیقیشناسان بهرهمند شود. «دفتر همایون» بازنویسی اولین دستگاهِ ثبتشده در این سند است که به نحوی امانتدارانه در اختیار شما قرار گرفته است.
پس از مرمت ردیف میرزاعبدالله، دستنویس ابوالحسن صبا و تصویربرداری رایانهای از آن، کار گروهی برای تصحیح و بازنویسی با این ترکیب آغاز شد (به ترتیب حروف الفبا): فرشاد توکلی، علی صمدپور، وحید طهرانی آزاد و نازنین غنیزاده. سپس نتنگاری رایانهای به گونهای انجام شد که هر آنچه در نسخهی دستنویس وجود دارد، تمام و کمال و بدون هرگونه تغییری بازنویسی شود. هرگونه یادداشت جانبی، شعر و یا علامتی که در دستنویس وجود داشت در نسخهی رایانهای انتقال داده شد. سپس اعضای گروه در جلسات هفتگی، بازنویسی خود را در اختیار گروه قرار میدادند و به بحث و گفتگو میگذاشتند. از سوی دیگر، پس از آنکه اعضا ویرایش خود از گوشههای مقرر را تحویل میدادند گروه دو نفرهای کارِ «تجمیع» را شروع میکرد. این نسخهی تجمیعی در هفتهی بعد باز در اختیار همهی اعضا قرار میگرفت تا یک بار دیگر آن را مورد بازبینی قرار دهند. از این طریق، نسخهی نهایی بارها و بارها توسط گروه بازنگری و تصحیح شد.
در کنار بازبینیهای مکرر، دو نسخهی بدل از دستگاه همایون نیز برای مقابله مورد رجوع قرار میگرفت: یکی «دورهی چهارم ویولن صبا» که در ۲۶ شماره مجلهی موزیک ایران از خرداد ۱۳۳۷ چاپ شده است، و دیگری «دورهی اول سهتار و تار» صبا، چاپ ۱۳۳۹. در بازنویسی دستنویس، همچون تصحیح و تنقیح دیگر نسخ خطی، نسخهی اصل متن دستنویس قرار داده شده و بسته به مورد، برای رفع ابهامها و تناقضها، به دو نسخهی بدل مذکور رجوع شده است. در کنار اینها مواردی بوده که از طریق هیچ یک از این دو متن نیز رمزگشایی نمیشده است و اعضای گروه نیازمند نوعی تشخیص و تصمیمگیری بودهاند.
خانهی پایور مفتخر است اولین نهاد مستقل ایران است که با پژوهش در اسناد مکتوب موسیقی ایرانی تلقی موزهای بودنِ آنها را به چالش کشیده است. هر سند مکتوب موسیقی ایرانی چون درختی به بار ننشسته است و پس از پژوهش و استحصالِ میوهی آن است که میتوان به موزهها و پستوهای بایگانیاش سپرد.
