نظری به قفقازیه با عنوان فرعی جغرافیا و مردمان، احزاب و فرق سیاسی که برای آن انتخاب شده است مهمترین نوشتهای است که در یک دوره بحرانی از تاریخ معاصر درباره قفقاز و تأثیر تحولات آن بر ایران منتشر شده است؛ سلسلهمقالاتی به قلم شیخ یحیی کاشانی که در فاصله ۱۸ رجب تا ۱۶ رمضان ۱۳۳۶ در روزنامه ایران منتشر شد و اینک به صورت یک رساله مستقل تجدید چاپ میشود.
این نوشته در مراحل پایانی جنگ اول، در دورهای منتشر شد که با انقلاب ۱۹۱۷ روسیه و فروپاشی امپراتوری تزاری، قفقاز پس از حدود نود سال که تحت استیلای روسیه قرار داشت، بار دیگر بهصورت موجودیتی مستقل پا به عرصه وجود گذاشت، خود به یکی از کانونهای اصلی رقابت و رویارویی مجموعهای از قدرتهای مختلف تبدیل شد و در این تغییر و تبدیل، تحولات جاری در حوزههای همسایه، از جمله ایران را برای مدتی تحتالشعاع خود قرار داده بود.
متن بالا از کتاب نظری به قفقازیه قسمت یادداشت دبیر مجموعه برداشت شده است.
